DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN ( Bài 4 )

DUY THC HC YU LUN
Hòa Thượng Thích Từ Thông
Huỳnh Mai Tịnh Thất – Sàigòn 1992 – Phật Lịch 2536

 Bài Thứ Tư

Hỏi: Thức năng biến thứ ba gồm có những gì?

Bài Tụng Duy Thức Đáp:

Thức Năng Biến Thứ Ba
Có Sáu Thứ Sai Biệt
Tiếp Nhận Tốt Tiền Cảnh
Thiện, Bất Thiện Câu Phi

Những Tâm Sở Biến Hành
Biệt Cảnh, Thiện, Phiền Não
Tùy Phiền NãoBất Định
Cả Ba Thọ Tương Ưng

Giải Thích Thuật Ngữ:

Sáu thức sai biệt:

1. Nhãn thứcSự tiếp nhận phân biệt sắc cảnh của mắt

2. Nhĩ thứcSự tiếp nhận phân biệt thanh cảnh của tai

3. Tỷ thứcSự tiếp nhận phân biệt hương cảnh của mũi

4. Thiệt thứcSự tiếp nhận phân biệt vị cảnh của lưỡi

5. Thân thứcSự tiếp nhận phân biệt xúc cảnh của thân

6. Ý thức: Sự tiếp nhận phân biệt pháp cảnh của ý

Câu phi: Phi cả hai: Phi thiện, Phi ác. Vô ký. Câu phi là tánh vô ký.

Tâm sởTâm sở hữu pháp: Pháp sở hữu của Tâm vương.

Ba thọ: Lạc thọKhổ thọXả thọ (Xem lại bài thứ hai).

Yếu luận

Năng biến thứ ba gồm sáu thức, gọi bằng một tên chung: Tiền lục thức.

Thức nương căn mà phát khởi, gá cảnh sinh phân biệtvì vậycăncảnhthức không có lúc rời nhau.

Nhãn căn sinh nhãn thức phân biệt sắc cảnh.

Nhĩ căn sinh nhĩ thức phân biệt thanh cảnh.

Tỷ căn sinh tỷ thức phân biệt hương cảnh.

Thiệt căn sinh thiệt thức phân biệt vị cảnh.

Thân căn sinh thân thức phân biệt xúc cảnh.

Ý căn sinh ý thức phân biệt pháp cảnh.

Thức đứng trung gian giữa Căn và Cảnh. Sự liên hoàn giữa căncảnhthức chi phối bao quát hết mọi vấn đề trong vũ trụ nhân sinh.

Các nhà Phật học thông thường, người ta gọi sự liên hoản của tam đầu chế này là: căn, trần, thức. Ở đây, bỉ nhân tôi không nói theo ngôn từ mà nhiều người trước đã dùng, nhằm lưu ý cho ngưởi học Phật: Rằng hiện tượng sum la trước mắt không hề có chất nhiễm ô, càng không hề làm đau khổ hay là nguyên nhân đau khổ cho ai. Qua cái thấy của nguời nhiễm nặng “vi rút” Đại thừa; sự liên hoàn đó phải được nói: căn, cảnh, thức.

Đi sâu vào Duy thức học, để minh chứng tính duyên sinhvô ngãcăn và thức còn nhiều lắm vấn đề phải… biết.

Y, phát, thuộc, trợ, như.

Đó cũng là những yếu tố cấu tạoduyên sinh ra thức.

“Nhãn thức cửu duyên sinh
Nhĩ thức duy tùng bát
Tỷ, thiệt, thân tam thất
Hậu tam, ngũ tam tứ”.

Nhãn thức sinh cần chín điều kiện, thiếu một, nhãn thức không sinh khởi được. Đó là:

Không, minh, căn, cảnh, tác ýphân biệtnhiễm tịnhcăn bảnchủng tử.

Nhĩ thức cần tám. Bỏ món minh.

Tỷ, thiệt, thân, ba thức này cần bảy. Bỏ không và minh.

Ý thức cần năm. Bỏ không, minh, phân biệtnhiễm tịnh.

Mạt na cần ba. Bỏ không, minh, căn, cảnh, phân biệtnhiễm tịnh.

A lại da cần bốn. Bỏ không, minh, căn, nhiễm tịnhcăn bản.

Tiền lục thức (năng biến thứ ba) đủ cả ba tánh: thiện, ác và vô kýtương ứng hết năm mươi mốt tâm sở.

Tâm sở có sáu loại, gồm năm mươi mốt món:

– Biến hành : 5

– Biệt cảnh : 5

– Thiện : 11

– Phiền não căn bản : 6

– Tùy phiền não : 20

– Bất định : 4

Tóm lạingã tướng là pháp đối tượng sở biến. Bát thức tâm vương (ba món năng biến) là chủ thể năng biến.

Bát thức tâm vương tự ?biến” ra ngã tướng, tự đặt niềm tin, tự tôn thờ, thậm chí lạy lục, khấn khứa van xin, nguyện cầu với “ông” ngã tướng do trí tưởng tượng tạo ra không dựa vào chân lý.

Nghiên cứu ba món năng biến, thấy rõ sự tương quan tác động của tâm vươngtâm sở hữu phápsắc pháptâm bất tương ưng hành và vô vi pháp. Người ta đủ sức kết luận:

“Nhất thiết pháp vô ngã”
“Hiện tượng vạn pháp duyên sinh tồn tại khách quan”.

Facebook Comments

Bài viết liên quan

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN ( Bài 10 – Hết )

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN Hòa Thượng Thích Từ Thông Huỳnh Mai Tịnh Thất – Sàigòn 1992 – Phật Lịch 2536 Bài Thứ Mười  Hỏi: Đã thành lập Duy thức tướng và Duy thức tánh rồi. – Tiến trình tu tập của hành giả tu Duy thức có bao nhiêu giai đoạn và địa vị? – Sự chứng ngộ Duy thức dùng phương tiện gì làm tiêu chuẩn để nhận biết? Bài Tụng Duy Thức Đáp: Từ khi: * Khởi Tâm Tu Duy […]

Xem thêm

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN ( Bài 9 )

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN Hòa Thượng Thích Từ Thông Huỳnh Mai Tịnh Thất – Sàigòn 1992 – Phật Lịch 2536 Bài Thứ Chín Hỏi: Đức Thế Tôn đã đề cập ba tự tính rồi. Cớ gì Thế Tôn lại dạy: tất cả pháp đều không tự tính? Bài Tụng Duy Thức Đáp: Chỉ Vì Ba Tự Tính Chỉ Ra Ba Vô Tính Mật Ý Của Phật Nói Tất […]

Xem thêm

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN ( Bài 8 )

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN Hòa Thượng Thích Từ Thông Huỳnh Mai Tịnh Thất – Sàigòn 1992 – Phật Lịch 2536 Bài Thứ Tám Hỏi: Nếu tất cả Duy thức thì cớ gì đức Thế Tôn đề cập Tam tự tính ở kinh Lăng Già? Mâu thuẫn đó, giải quyết thế nào? Bài Tụng Duy Thức Đáp:  Do Mọi Người Biến Kế Biến Kế Đủ Thứ Vật Tính Biến Kế Chấp Này Nó Không Có Tự Tính […]

Xem thêm

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN ( Bài 7 )

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN Hòa Thượng Thích Từ Thông Huỳnh Mai Tịnh Thất – Sàigòn 1992 – Phật Lịch 2536 Bài Thứ Bẩy  Hỏi: Đã xác định vai trò của ba món. Năng biến, đã xác định ngã chỉ là đối tượng sở biến. Vậy: * Năng biến và sở biến đối với duy thức có hay không? * Nếu tất cả duy thức ngoại duyên không […]

Xem thêm

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN ( Bài 6 )

DUY THỨC HỌC YẾU LUẬN Hòa Thượng Thích Từ Thông Huỳnh Mai Tịnh Thất – Sàigòn 1992 – Phật Lịch 2536 Bài Thứ Sáu Hỏi: Những Tâm sở tương ứng với tiền lục thức. (Năng biến thứ ba) như thế đã hiểu rõ rồi, nhưng còn sự hiện hành sinh khởi của chúng đối với sáu thức ra sao? Bài Tụng Duy Thức Đáp: Nương Tựa Căn Bản Thức Năm Thức Tùy Duyên Hiện […]

Xem thêm